Instytut Agronomiczny w Warszawie-Marymoncie

(1816-1862)







     Instytut Agronomiczny został utworzony w 1816 r., był pierwszą wyższą szkołą rolniczą na terenie ziem polskich i jedną z pierwszych w Europie. Uczelnia w pierwszych latach działalności występowała pod nazwą Szkoły Agronomicznej. Faktyczne otwarcie nastąpiło w roku 1820, pod ostateczną już nazwą Instytutu Agronomicznego. Inicjatorami utworzenia Instytutu byli Stanisław Staszic i Stanisław Potocki, a jej pierwszym dyrektorem został Jerzy Beniamin Flatt. Siedzibą Instytutu był dawny pałac Marysieńki Sobieskiej. Na parterze  budynku zlokalizowano kaplicę, a na piętrze gabinety. Instytutowi przydzielono dobra  rządowe - Marymont z Bielanami i folwarkami Ruda, Wawrzyszew i Buraki. Początkowo składał się z jednej klasy, kształcącej ekonomów i zarządców dóbr. W 1822 r. nastąpiła reorganizacja Instytutu. Powstały dwa poziomy nauczania: wyższy dla przyszłych ekonomów i zarządców dóbr oraz synów właścicieli ziemskich oraz elementarny dla przyszłych kwalifikowanych robotników-parobków, owczarzy i gorzelanych.

Seweryn Zdzitowiecki

Dyrektor Instytutu Gospodarstwa Wiejskiego i Leśnictwa w Marymoncie w latach 1853-1859

Michał Oczapowski

Dyrektor Instytutu Gospodarstwa Wiejskiego i Leśnictwa w Marymoncie w latach 1836-1853

Wojciech Jastrzębowski

Profesor botaniki, fizyki, zoologii i ogrodnictwa w Instytucie Gospodarstwa Wiejskiego i Leśnictwa w Marymoncie

Nauka w klasie niższej odbywała się wyłącznie w sposób praktyczny i trwała jeden rok. W klasie wyższej początkowo również jeden rok, później przedłużono ją do dwóch lat. Przyjmowano do niej tylko kandydatów, którzy ukończyli szkoły wydziałowe lub cztery klasy szkoły wojewódzkiej.  W 1824 r., na skutek kolejnej reorganizacji zniesiono klasę niższą, a przyłączono do Instytutu nowo otwartą Szkołę Weterynarii. Nauka w szkole trwała dwa lata i ograniczała się w zasadzie do leczenia i kucia koni. Po upadku powstania listopadowego władze rosyjskie zamknęły wszystkie szkoły wyższe i zawodowe w Królestwie Polskim, w tym Instytut Agronomiczny, który został przywrócony do życia dopiero w 1836 r. Do 1840 r. szkołę ukończyło 92 uczniów.  

Budynki Instytutu Gospodarstwa Wiejskiego i Leśnictwa w Marymoncie

Marymontczycy

Wykaz absolwentów Instytutu Agronomicznego oraz Instytutu Gospodarstwa Wiejskiego i Leśnictwa w Warszawie - Marymoncie

zobacz >>

W 1840 r. uczelnię ponownie zreorganizowano przez dodanie wydziału leśnego i przekształcono ją w Instytut Gospodarstwa Wiejskiego i Leśnictwa. Od tej pory Instytut przyjmował kandydatów wyłącznie po ukończeniu przynajmniej sześciu klas gimnazjum. W tym okresie dyrektorem Instytutu był Michał Oczapowski, a jednym z jego uczniów Adam Asnyk. W 1857 roku Instytut znowu przeszedł reorganizację. Od tej pory przyjmowano do niego absolwentów gimnazjów i wyższych szkół realnych, a naukę w nim przedłużono do trzech lat.W latach 1841-1861 oddział rolny ukończyło 1287 uczniów, a leśny 288. W instytucie kształciła się młodzież ze sfer urzędniczych, ze środowisk zubożałej szlachty oraz inteligencji miejskiej. W 1861 roku w wyniku reorganizacji Instytut ostatecznie zamknięto przenosząc jego zasoby i wyposażenie do nowo utworzonego Instytutu Politechnicznego i Rolniczo-Leśnego w Puławach zwanych dawniej Nową Aleksandrią.




Instytut Politechniczny i Rolniczo-Leśny

(1862-1869)







Przemówienie wygłoszone przez Dyrektora Komisji Rządowej Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego Kazimierza Krzywickiego podczas uroczystości otwarcia Instytutu Politechnicznego i Rolniczo-Leśnego w Nowej-Aleksandrii (Puławach)

zobacz >>


     W wyniku reformy szkolnictwa w Królestwie Polskim, przeprowadzonej przez Aleksandra Wielopolskiego, w 1862 r. Instytut z Marymontu przeniesiono do Nowej Aleksandrii (ówczesna nazwa Puław). Należy przyznać, że Puławy oddalone od wszelkich ośrodków przemysłowych i górniczych, nie miały odpowiednich warunków dla właściwego rozwoju całości politechniki. Jedynie oddziały Rolniczy i Leśny znalazły tutaj warunki najbardziej idealne. Tło przyrodnicze ziemi puławskiej przewyższało Marymont pod względem dydaktycznym. Okolice Puław wyróżniają się bardzo dużą rozmaitością form ukształtowania powierzchni, co nie jest dla rolnictwa rzeczą bez znaczenia. Obok rolników i leśnicy mieli tu dobre warunki do pracy i nauki. Jednolite bory sosnowe, porastające jałowe piaski okolic Warszawy, zostały tutaj zastąpione przez wspaniałe lasy o bardzo urozmaiconym drzewostanie. Do najpospolitszych komponentów tych lasów należały: dąb,wiąz, brzoza, osika, grab, lipa i topola. Dendrolodzy i ogół botaników znaleźli na terenie ziemi puławskiej wdzięczne pole do pracy dzięki ogromnemu bogactwu i zróżnicowaniu szaty roślinnej.
                          Instytut Politechniczny i Rolniczo-Leśny dzielił się na pięć następujących oddziałów:                                               

                                        1. Inżynierów Cywilnych

                                        2. Mechaników

                                        3. Chemików-Górników

                                        4. Rolniczy

                                        5. Leśny

                            Wykaz etatów:


                                          1. Dyrektor

                                          2. Dwóch inspektorów (jeden do spraw oddziałów, tzw. Inżynieryjnych, a drugi do spraw oddziałów                   Rolniczego i Leśnego.

                                          3. Sekretarz

                                          4. 18 wykładowców (w tym 8 z tytułem profesorów i 10 z tytułem nauczycieli)

                                          5. Lekarz wykładający jednocześnie higienę.

                                          6. Dwóch laborantów

                                          7. Dwóch zarządców warsztatów

                                          8. Zarządzający gospodarstwem

                                          9. Ogrodnik

 Profesorowie, wybierani przez wszystkich wykładowców spośród najpoważniejszych nauczycieli, wchodzili w skład  Rady Instytutu Politechnicznego i Rolniczo-Leśnego, w której funkcję prezesa pełnił z urzędu dyrektor; poza tym zasiadali w Radzie obaj inspektorzy a także inne osoby, dokoptowane z różnych względów przez dyrektora. W ten sposób tworzyło się pewne gremium, które w ramach istniejących przepisów ogólnych nadawało uczelni kierunek działalności naukowej i pedagogicznej. Skład Rady musiał być zatwierdzony przez Komisję Rządową Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego. Poza Radą istniało specjalne kolegium do spraw administracyjnych i finansowych. Był to tzw. zarząd Instytutu, złożony z dyrektora, 2 inspektorów i sekretarza, będącego stałym jego protokolantem. Zaopatrzenie Instytutu przedstawiało się od samego początku dość okazale. Z Marymontu przewieziono do Puław większość ruchomości zakładowych, a przede wszystkim bibliotekę, całkowite urządzenia pracowni chemicznej oraz bogate zbiory mineralogiczne, zoologiczne, botaniczne i leśne. Po Gimnazjum Realnym Warszawskim otrzymał Instytut również bibliotekę i wiele pomocy szkolnych dla gabinetu chemicznego, mineralogicznego, geologicznego, i fizyczno-matematycznego. Z innych zlikwidowanych placówek naukowych, przyczyniły się do pomnożenia bogactwa uczelni puławskiej: Szkoła Farmaceutyczna Warszawska (zbiory mineralogiczne), Instytut Szlachecki (gabinet przyrodniczy i sprzęt demonstracyjny do wykładów matematyki) oraz Wyższa Szkoła Techniczna w Łodzi. Ponadto  Komisja Rządowa Przychodów i Skarbu oraz Spraw Wewnętrznych obdarzyła Instytut wspaniałą kolekcją modeli maszyn, budowli , mostów itp. a także nieomal kompletną kolekcją rud krajowych. Wszystkie potrzebne, brakujące jeszcze pomoce naukowe zakupiono za specjalnie na ten cel przyznanych funduszy.


Studenci zapisani do Instytutu Politechnicznego i Rolniczo-Lesnego w roku 1862/63

zobacz >>

 Dokumenty dotyczące Instytutu Politechnicznego i Rolniczo-Leśnego z lat 1862-1863

Wykaz przedmiotów i wykładowców Instytutu Politechnicznego i Rolniczo-Leśnego (1862/1863)

zobacz >>